Büyükbaş işletmelerinde dijital kayıt düzeni
Büyükbaş işletmelerinde kayıt düzeni üç şeye dayanır: her hayvana küpe numarasıyla bir kart, tohumlama ve doğum takvimi, ahır bazında gelir-gider. Bu rehber besi ve damızlık işletmeleri için dijital kaydı nasıl kuracağınızı anlatıyor.
Besi ve damızlık işletmesinin farkı
Büyükbaş işletmeleri amaçlarına göre farklı kayıtlara önem verir. Besi işletmesinde ağırlık artışı ve yem masrafı öne çıkar. Damızlık ve süt işletmesinde ise tohumlama, gebelik ve doğum takvimi belirleyicidir.
Kayıt düzenini kurmadan önce işletmenizin hangi soruya cevap aradığını belirleyin. Besici "Bu dana ne zaman satışa hazır olur?" diye sorar. Damızlık işletmesi ise "Hangi inek ne zaman doğuracak?" sorusuna cevap arar.
Kayıt düzeninin üç katmanı
1. Hayvan kartı
Her hayvan için küpe numarası, ırk, cinsiyet, doğum tarihi ve annesi yazılır. Satın alınan hayvanda alış tarihi ve fiyatı da karta eklenir. Resmî tanımlama ve küpeleme Tarım ve Orman Bakanlığının mevzuatına göre yapılır. Güncel süreler için veteriner hekiminize danışın.
2. Olay takvimi
- Tohumlama: tarih ve kullanılan boğa ya da sperma.
- Gebelik kontrolü: sonuç ve tarih.
- Tahmini doğum: tohumlama tarihinden hesaplanır.
- Doğum: tarih, yavrunun cinsiyeti ve durumu.
- Aşı ve tedavi: ürün, doz ve sonraki doz tarihi.
3. Ahır bazında para
Yem, saman, veteriner, ilaç ve işçilik giderleri ile hayvan satış gelirleri kaydedilir. Birden fazla ahırınız varsa her birini ayrı birim olarak tutun.
Besi işletmesi için tartım düzeni
Besi performansını görmenin yolu düzenli tartımdır. İki tartım arasındaki fark gün sayısına bölünür ve günlük canlı ağırlık artışı bulunur.
Doğru sonuç için:
- Tartımı aynı saatte ve aynı koşulda yapın.
- Her hayvanı küpe numarasıyla tartın.
- Tartım günü verilen yemi de not edin.
- Artışı yavaşlayan hayvanı veteriner hekiminizle değerlendirin.
Buzağı kaydı
Doğan buzağıyı doğum günü kaydedin ve annesine bağlayın. Resmî küpe henüz takılmadıysa işletme kaydında geçici bir ad kullanabilirsiniz. Küpe takılacak tarihi hatırlatmaya ekleyin.
Risk ve sigorta notu
Hayvan ölümü ve hastalık gibi riskler için devlet destekli hayvan hayat sigortası TARSİM aracılığıyla sunulur. Kapsam ve şartlar her yıl değişebilir. Güncel bilgiyi TARSİM'den ya da yetkili acenteden alın. Düzenli tutulan hayvan kaydı, sigorta ve destek başvurularında istenecek bilgileri hazırlamayı kolaylaştırır.
ÇONA ile büyükbaş kaydı
ÇONA Hayvan kartı küpe, aşı, tohumlama, doğum ve tartımı tek kartta toplar. Tahmini doğum ve sonraki aşı dozu hatırlatılır. Hayvanları ahır birimlerine ayırıp her birimin gelir-giderini Kasa üzerinden okuyabilirsiniz. Şu an ayrı bir süt verimi bölümü yoktur; süt satışlarını gelir olarak yazabilirsiniz.
Besiciler için hazırladığımız sayfa: Büyükbaş besiciler için ÇONA.
Sık sorulan sorular
Kaç hayvandan sonra dijital kayıt gerekir?
Belirli bir sayı yok. Aşı ve doğum tarihlerini akılda tutmakta zorlanmaya başladığınızda dijital kayıt zaman kazandırır.
Tohumlama tarihinden doğum nasıl hesaplanır?
Sığırlarda gebelik süresi ırka göre değişmekle birlikte yaklaşık dokuz aydır. Uygulamalar tohumlama tarihine ortalama gebelik süresini ekleyerek tahmini doğum tarihini gösterir. Kesin takvim için veteriner hekiminize danışın.
Ahır bazında gelir-gider neden önemli?
Farklı ahırlarda farklı amaçla hayvan tutuyorsanız hangisinin kazandırdığını ancak ayrı kayıtla görebilirsiniz.
Kaynaklar
- 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
- Hayvancılık Genel Müdürlüğü – T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı
- TARSİM Tarım Sigortaları – Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM)
Bu metnin taslağı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı; bilgiler editör tarafından kaynaklarından kontrol edildi.