Çiftlik gelir-gider defteri nasıl tutulur?
Çiftlik gelir gider defteri, işletmenin parasını kategoriye ve işe göre kaydeden bir defterdir. Doğru kategoriler, alacak ve borçların vadesiyle tutulması ve masrafın tarlaya ya da ahıra bağlanması, sezon sonunda gerçek maliyeti gösterir. Resmî vergi defterinin yerine geçmez.
Gelir-gider defteri ne işe yarar?
Çiftlikte para birçok kaleme dağılır: tohum, gübre, ilaç, mazot, yem, işçilik, kira, kredi taksidi. Gelir ise çoğu zaman yılda birkaç kez ve toplu gelir. Bu yüzden yıl içinde nereye ne harcandığını takip etmek zordur.
Düzenli bir gelir-gider defteri şu sorulara cevap verir:
- Bu sezon toplam ne harcadım, ne kazandım?
- Dekar başına ya da hayvan başına masraf ne kadar?
- Kime borçluyum, kimden alacağım var ve vadesi ne zaman?
- Önümüzdeki 30 günde ne kadar nakde ihtiyacım var?
Resmî defter ile işletme defteri
Çiftçilerin vergi durumu 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunundaki zirai kazanç hükümlerine göre belirlenir ve işletmenin büyüklüğüne göre değişir. Belge düzeni ise 213 sayılı Vergi Usul Kanununa tabidir; örneğin çiftçiden ürün alan tüccarın düzenlediği müstahsil makbuzu bu kanunda düzenlenir.
Bu rehberde anlatılan defter, işletmeyi yönetmek için tutulan kendi defterinizdir. Resmî defter ve beyan yükümlülüğünüzü mali müşavirinize danışın.
Kategorileri baştan belirleyin
Basit ve tutarlı kategoriler kullanın:
- Bitkisel üretim giderleri: tohum, gübre, ilaç, sulama.
- Hayvancılık giderleri: yem, saman, veteriner, ilaç.
- Makine ve yakıt: mazot, bakım, yedek parça.
- İşçilik: yevmiye, çoban ve şoför ücreti.
- Kira ve sabit giderler: tarla kirası, elektrik, sigorta.
- Finansman: kredi taksitleri, faiz.
- Gelirler: ürün satışı, hayvan satışı, hizmet geliri, destek ödemeleri.
Her kayıtta beş bilgi
Bir kaydı yararlı kılan beş bilgi şunlardır: tarih, tutar, kategori, kişi ve bağlı olduğu iş. "Bağlı olduğu iş" tarlanın ya da ahırın adıdır. Bu bilgi sayesinde masraf doğru yere yazılır.
Alacak ve borcu vadesiyle tutun
Tarımda ödemelerin çoğu veresiye ya da vadeli yapılır. Alacak ve borçları ayrı yazın ve vade tarihini mutlaka girin. Taksitli borçları her ay ayrı satır olarak bölün. Ödeme gelince kaydı kapatın.
Haftalık ve sezonluk kontrol
- Her hafta: yaklaşan vadelere bakın.
- Her ay: kategori toplamlarını kontrol edin.
- Sezon sonunda: dekar ya da hayvan başına masrafı hesaplayın ve satış fiyatıyla karşılaştırın.
Ürününüzü satmadan önce güncel borsa fiyatını kontrol etmek de karar vermeyi kolaylaştırır. Ticaret borsalarının listesi TOBB'un sitesindedir.
ÇONA Kasa ile gelir-gider
ÇONA Kasa bölümünde gelir, gider, alacak ve borç kategorileriyle tutulur. Vadesi yaklaşan kayıt hatırlatılır, taksitler aylık bölünür. Tarla işi, makine, ambar alışı ve hayvan satışı Kasa'ya kendiliğinden yazılır. Kaydı sesle söyleyip onaylayabilirsiniz.
Biçerdöver ve hizmet işlerinde alacak takibi için: Biçerdöver işletmelerinde iş ve gider kayıtları.
Sık sorulan sorular
Ev masraflarını da yazmalı mıyım?
İşletmenin gerçek maliyetini görmek için ev ve çiftlik masrafını ayırmanız önerilir. İsterseniz ev masrafını ayrı bir kategoride tutabilirsiniz.
Destek ödemelerini gelir olarak yazmalı mıyım?
Evet. İşletmenin gelirini tam görmek için destek ödemelerini de ayrı bir gelir kategorisinde kaydedin.
Bu defter vergi beyanında kullanılabilir mi?
İşletme defteri yönetim içindir. Vergi yükümlülüğünüz ve resmî defter düzeniniz için mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
- Ticaret Borsaları – Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
Bu metnin taslağı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı; bilgiler editör tarafından kaynaklarından kontrol edildi.